Otvaranje izložbe „Zmijanjski vez“ u Narodnom muzeju Užice

U četvrtak, 5. novembra 2026. godine u 19 časova u Narodnom muzeju Užice biće otvorena izložba „Zmijanjski vez – svjetsko nematerijalno nasljeđe”, autorke Danijele Đukanović, muzejskog savetnika iz Muzeja Republike Srpske. Posetioci će imati priliku da pogledaju izložbu u sali muzeja do 10. decembra 2026. godine.

Izložba predstavlja specifičnu veštinu izrade Zmijanjskog veza, koji je kao prvo nematerijalno kulturno dobro iz Republike Srpske i Bosne i Hercegovine 2014. godine upisan na Uneskovu Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasleđa čovečanstva.

Ova tradicionalna veština potiče iz Zmijanja, regije smeštene u severozapadnom delu Republike Srpske. Kao jedan od najspecifičnijih i najkarakterističnijih vezova sa prostora Bosne i Hercegovine, Zmijanjski vez se odlikuje izuzetnom usklađenošću, harmonijom i stilskom perfekcijom geometrijskih ornamenata izvedenih u jednoj, prepoznatljivoj tamnoplavoj boji i vezan je za narodnu nošnju koja pripada dinarskom tipu.

Dok se krajem XIX i početkom XX veka izvodio na lanenom i konopljanom platnu u krstačkoj tehnici, kao i tehnikama prutačkog veza, provlaka, podlaknice i zrnaca, od sredine XX veka kao podloga se koristi pamučno platno. Izvorne tehnike veza su u potpunosti sačuvane, a veština se i danas uspešno prenosi na mlađe generacije, što ovo nasleđe čini živim.

Postavka prikazuje muzejske eksponate Zmijanjskog veza izrađene krajem XIX i početkom XX veka, koji se čuvaju u zbirci tekstila Etnološkog odeljenja Muzeja Republike Srpske i pažljivo prikupljaju od 1930. godine.

Pored muzejskih eksponata izložba predstavlja autentične fotografije Zmijanja sa kraja XIX i početka XX veka obuhvata  i predmete koje izrađuju udruženja koja se danas aktivno bave ovim vezom. Izložbu prati i dokumentarni film o Zmijanjskom vezu.

U okviru pratećeg programa, u petak, 6. novembra 2026. godine od 10 do 11 časova, održaće se Radionica „Zmijanjskog veza“. Svi zainteresovani posetioci mogu se prijaviti putem imejla: info@nmuzice.org.rs. Kako je broj mesta ograničen, prijave su obavezne.